De Belgische gezondheidszorg is op een cruciaal en uniek moment beland om regionaal ernstig te investeren in een effectieve ondersteuning van de eerstelijnszorg, in het bijzonder van de huisartsenpraktijken. Dit kan op verschillende manieren: IT-ondersteuning, financiële ondersteuning van de huisartsenpraktijken, navormingscheques.

Dit is een investering die complementair is aan het federaal beleid terzake (Riziv), dat maar blijft aarzelen voor een doorgedreven ondersteuning van de huisartsenzorg, door een regionaal verschillende appreciatie van de waarde van deze zorg en door een regionaal duidelijk verschillende implementatie van de huisartsenzorg.

Chronische patiëntenzorg volgens kwaliteitslabels

Om de chronische patiëntenzorg in de eerste lijn uit te bouwen en te consolideren voor de toekomst is het best om in stappen te werken volgens een duidelijk uitgetekend plan met financiële stimuli voor de deelnemende huisartsenpraktijken per bereikt kwaliteitsniveau. Als erkenning kan men telkens een kwaliteitslabel toekennen aan de huisartsenpraktijk, duidelijk herkenbaar voor de andere zorgverleners, de patiënten en het Vlaams beleid. Om dit effectief te realiseren dient er echter voldoende ondersteuning lokaal-regionaal en op gemeenschapsniveau te komen, zowel wetenschappelijk, logistiek, organisatorisch als financieel. Een concept van een dergelijk plan bestaat, maar staat ter discussie. Het is complementair aan bestaande federale initiatieven inzake multidisciplinaire netwerking.

Kwaliteitslabel 1: engagement

Het basisniveau, label 1, omvat een duidelijk engagement van een huisartsenpraktijk (HAP) en zijn huisarts(en) om in te stappen in het concept van de ‘chronische patiëntenzorg op de eerste lijn’. Domus Medica en de huisartsenkringen (HAK) zorgen voor de nodige promotie en campagne hieromtrent. Domus Medica en de HAK adviseren en ondersteunen de LOK’s en de lokale navormingsinstellingen om hun programma’s af te stemmen op het nieuwe concept ‘chronische patiëntenzorg’. Elke huisarts die instapt in het systeem met een duidelijk engagement, krijgt hiervoor een eenmalige startpremie van 500 euro. Hij/zij engageert zich om te werken volgens de Aanbevelingen Diabetes type 2, de zorgtrajecten en het lokaal-regionale zorgpad voor alle (!) diabetespatiënten te gebruiken, inclusief de diabetespas of een analoog. Het EMD wordt aangepast zodat de diagnose ‘diabetes’ duidelijk herkenbaar vermeld staat in het dossier en de administratieve verplichtingen elektronisch kunnen gebeuren. De zorgpaden en educatieprogramma’s worden door lokale huisartsen bijgestuurd tot een werkzame lokaal-regionale tool. De HAK en de SIT/SEL houden de sociale kaart van de regio up-to-date en ter beschikking van alle zorgverleners.

Kwaliteitslabel 2: gebruik van het zorgpad

Naarmate de huisartsenpraktijk actiever participeert aan het concept, verwerft zij een hoger kwaliteitslabel met telkens een aangepaste financiële tegemoetkoming. Label 2 betreft het effectief gebruik van het zorgpad. De HAP ontvangt hiervoor minimaal 1 500 euro per jaar, exclusief navormingscheques. De HAP wordt hiervoor ondersteund door de HAK die, middels een zorgcoördinator, een duidelijk lokaal-regionaal zorgpad ter beschikking stelt, ontworpen en goedgekeurd door een multidisciplinaire werkgroep in de SIT/SEL. Domus Medica en de HAK organiseren LOK’s en (multidisciplinaire ) navormingen rond de specifieke thema’s kaderend in de evolutie van de lokaal-regionale chronische patiëntenzorg, beloond met de navormingscheques.

Kwaliteitslabel 3: registratie en uitwisseling van gegevens

Label 3 betekent effectieve deelname aan registratie en uitwisseling van gegevens via het EMD. Dit wordt ondersteund door een stevige IT-vergoeding van 10 000 euro per HAP, die wordt hernieuwd om de vijf jaar (via Vlaamse Gemeenschap). De HAP beschikt aldus over een aangepast EMD om alle administratieve functies uit te voeren, gegevens te registreren en uit te wisselen. De ondersteuning voorzien in label 2 blijft hierbij doorlopen.

Kwaliteitslabel 4: kwaliteitshandboek

Het hoogste niveau is een huisartsenpraktijk met kwaliteitslabel 4 die een uitgewerkt ‘kwaliteitshandboek’ kan voorleggen, waarin een jaarverslag staat met de gegevens van het voorbije werkjaar en de doelstellingen voor het volgende werkjaar. Deze praktijk ontvangt hiervoor 2 500 euro per jaar, exclusief de hierboven vermelde IT-vergoeding van 10 000 euro om de vijf jaar en de specifieke navormingscheques voor de huisartsen. De HAK zorgt voor de logistieke en administratieve ondersteuning van de lokaal-regionale werking zoals hierboven vermeld (zorgpaden, zorgtrajecten, educatieprogramma’s, navormingen,…).

Budget

Een HAP, huisartsenpraktijk, wordt hier gedefinieerd als een zorgeenheid van 1 500 gekende GMD’s. Alle praktijkvormen komen in aanmerking en samenwerkingsverbanden tussen huisartsenpraktijken kunnen worden gebruikt. De vermelde bedragen worden proportioneel toegepast voor elke erkende (!) huisartsenpraktijk of samenwerkingsverband, met telkens 250 GMD’s hoger of lager en een minimaal aantal van 750 GMD’s. Op die manier komen we aan maximaal 4 000 ‘eenheden’ van huisartsenpraktijken in Vlaanderen, wat dus correspondeert met een maximaal budget van 20 miljoen euro per jaar voor dit concept, op het ogenblik dat het maximaal zou ontplooid zijn (jaarlijks 5 000 euro per HAP voor ‘organisatie chronische patiëntenzorg’) . Ter vergelijking: het Riziv-budget voor de Belgische huisartsen bedroeg in 2007 ± 1 000 miljoen euro. Jaarlijks komt er een 60-70 miljoen euro bij voor alle huisartsen in België samen.

Herkenbaar netwerk

Dankzij een dergelijk stappenplan, met onder meer financiële stimuli voor de deelnemende huisartsenpraktijken als belangrijke randvoorwaarde, ontstaat in elke Vlaamse provincie een herkenbaar uitgerust netwerk van huisartsenpraktijken die klaar zijn om de chronische patiëntenzorg op de eerste lijn op een kwaliteitsvolle manier uit te bouwen en bij te sturen, in samenwerking met de andere hulpverleners in de eerste lijn (via het lokale zorgpad) en in samenspraak met de tweede lijn (via de zorgtrajecten). Deze chronische patiëntenzorg kan vervolgens voldoen aan de vereisten van toegankelijkheid, beschikbaarheid, kwaliteit, betaalbaarheid en geïntegreerd functioneren in de bestaande huisartsenzorg die hiernaast ook nog andere zorgen aanbiedt aan haar praktijkpopulatie (acute zorgen, palliatieve zorg, preventieve zorg, residentiële zorg,...).

Een uitdaging voor de Vlaamse eerstelijnszorg binnen het landschap van de Europese eerstelijnsgezondheidszorg?

Dominique Thoelen
Afdeling Syndicaat
Domus Medica

Dit is een strikt persoonlijk standpunt en is op geen enkele manier een weergave van de visie van de Afdeling Syndicaat van Domus Medica of Domus Medica zelf.