Nu de rapporten van de EersteLijnsConferentie (ELC) afgetoetst worden op het werkveld, komen ook meer en meer commentaren los; verschillende opinies verschijnen in de pers. Huisartsen beginnen zich allerlei vragen te stellen. Wat is het precieze standpunt van Domus Medica terzake? Hoe kunnen we de visie van Domus Medica verduidelijken aan onze leden? Wat kunnen we doen?

Goed om weten! De ELC-rapporten zijn syntheserapporten van werkgroepen die multidisciplinair zijn samengesteld en waar ook de patiëntenverenigingen hun inbreng gehad hebben. Het is een Vlaams initiatief van minister Vandeurzen. De huisartsen werden er vertegenwoordigd door verschillende organisaties, dus niet alleen door Domus Medica. Domus Medica heeft wel een actieve rol gespeeld in alle werkgroepen, waarbij een belangrijke inbreng geweest is van Jong Domus. Dit betekent echter niet dat de weergave van een ELC-rapport ook het Domus Medica-standpunt is. Dat is een belangrijk onderscheid!

Persoonlijk was ik bij geen enkele werkgroep betrokken maar ik probeer de evolutie en de synthese van de rapporten te lezen vanuit het standpunt ‘beroepsverdediging’ en ik heb wel deelgenomen aan interne discussies binnen Domus Medica. Wat volgt is hiervan een beperkte weergave, de werkgroepleden kunnen desnoods gepast aanvullen of verduidelijken.

Het moet voor iedereen duidelijk zijn dat Domus Medica alle(!) praktijkvormen verdedigt, zowel solo huisartsenpraktijken, duopraktijken, netwerken, groepspraktijken en wijkgezondheidscentra. Wij kijken naar de toekomst - 2020 - en blijven niet steken in het verleden want ‘stilstaan is achteruitgaan’.

De huisartsenpraktijk zal zich moeten aanpassen aan veranderende omstandigheden, waaronder niet alleen de verouderende bevolking maar ook de veranderende demografie van het huisartsenbestand! Er zijn daarenboven andere verwachtingspatronen bij jonge en vrouwelijke huisartsen. Er is een constant veranderend zorglandschap rond de huisartsenpraktijken. Enkele belangrijke evoluties in de huisartsenzorg zijn daarom niet meer tegen te houden:

• Er is een evolutie van huisarts naar huisartsenpraktijk: we spreken niet meer van de solo huisarts, maar van de solo huisartsenpraktijk! Dat is een belangrijk onderscheid met heel wat implicaties naar organisatie en financiering toe.
• De huisartsenpraktijk zal zich moeten weten te redden in een concurrentieel zorglandschap met verschillende andere actoren op de eerstelijn zoals poliklinieken, spoedgevallendienst en ‘diensten’ zoals CLB en K&G op het gebied van preventie. Regelgeving als ‘echelonnering’ is nog altijd een brug te ver voor onze Belgische Overheden.
• De huisartsenpraktijken zullen moeten samenwerken, onderling, maar ook met de andere eerstelijnswerkers en … met de specialisten. Samenwerking onder huisartsen wil niet per definitie zeggen evolutie naar wijkgezondheidscentra. Samenwerking kan evengoed vanuit ‘netwerking’ rond een solo of duo- huisartsenpraktijk. De context en de realiteit zullen uitwijzen in welke richting het evolueert. Alleszins dient dergelijke netwerking te worden gezien in de context van een ‘community’ een wijk, gemeente, stad, ... we moeten kijken met een ruimere blik dan onze eigen huisartsenpraktijk alleen.
• De huisartsenpraktijken moeten ondersteund worden, in het bijzonder op het vlak van ICT. Het EMD wordt definitief het GMD, er is geen weg meer terug. Financiële ondersteuning, maar ook logistieke ondersteuning, richtlijnen, vorming, afspraken, zijn dringend noodzakelijk.
• De huisartsenpraktijk zal ook een ‘praktijkpopulatie’ moeten definiëren om beter aan chronische patiëntenzorg, preventieve zorg en palliatieve zorg te kunnen doen.
• De huisartsenpraktijken moeten ondersteund worden door een overkoepelend regionaal systeem, het ‘meso-niveau - vertaal naar ‘huisartsenkring’ - dat een cruciale rol krijgt naar vertegenwoordiging en logistieke ondersteuning toe. De eerste stappen in die richting worden al gezet in de Federale Raad van HuisartsenKringen (FRHAK).
• De huisartsenpraktijk zal moeten leren omgaan met termen als kwaliteitszorg, efficiëntie en ‘equity’. Taakafspraken, taakdelegatie en praktijkondersteuners zullen het werk moeten verlichten en haalbaar maken. We zullen eerlijk moeten durven evalueren wat de efficiëntie is van onze zorg in de regionale context.

In dit kader moet de huisartsenpraktijk zijn core business als eerstelijnspraktijk kunnen blijven realiseren, namelijk een ‘toegankelijke zorg’ (dicht bij de mensen), ‘continuïteit van zorg’ (van wieg tot graf, steeds beschikbaar), ‘coördinatie van de zorg’ en een ‘generalistisch zorgaanbod’. In een moderne geneeskunde mag ook de moderne technologie niet ontbreken. En er komt een toenemende inspraak van de patiënt in zijn persoonlijke zorg!

Het mag duidelijk zijn dat dit toekomstbeeld een andere financiering vraagt, een andere organisatie van de eerstelijnszorg en een ander beleid betreffende eerstelijnszorg. Willen we in 2020 iets veranderd zien, dan moeten we daar vandaag al aan beginnen.

Het eerstelijnscongres is voor Domus Medica een opportuniteit om aan een dergelijk veranderingsproces input te geven. De rode draad doorheen dit veranderingsproces zou moeten geconcretiseerd worden in een Toekomstvisie 2020 van de Vlaamse huisartsen. Het beleidsplan en de prioriteiten van Domus Medica zouden de verwezenlijking van dergelijke Toekomstvisie moeten omvatten.

Het is tegen deze achtergrond dat u de rapporten en commentaren die diverse organisaties aanleveren moet lezen. Iedereen die wil meewerken om dit veranderingsproces mee te sturen helpt best mee met/in de diverse commissies binnen Domus Medica. Want er zijn handen tekort…

Dominique Thoelen